close
تبلیغات در اینترنت
خرید دامنه
کشت بادرنجبويه
loading...

علم کشاورزی

از خانواده نعناعيان است كه مردم بعضي سرزمينها از مدتها پيش خواص داروئي آن را مي دانستند و براي درمان برخي بيماريها از آن استفاده مي كردند .اسم بادرنجبويه برگرفته از يك لغت يوناني و به معناي زنبور عسل مي باشد و اين نشان مي دهد كه گلهاي اين گياه ، جذب كننده زنبورها هستند.از بادرنجبويه مي توان به عنوان عطر چاي و همچنين به عنوان طعم دهنده ساير داروها استفاده كرد . چون اسانس اين گياه گران است ، به جاي آن معمولا از اسانس گونه هاي مختلف علف ليمو كه از نظر عطر شباهت زيادي به اسانس بادرنجبويه دارد استفاده…

کشت بادرنجبويه

ALIZADE بازدید : 155 شنبه 30 / 11 / 1395 : 20:12 نظرات ()

از خانواده نعناعيان است كه مردم بعضي سرزمينها از مدتها پيش خواص داروئي آن را مي دانستند و براي درمان برخي بيماريها از آن استفاده مي كردند .اسم بادرنجبويه برگرفته از يك لغت يوناني و به معناي زنبور عسل مي باشد و اين نشان مي دهد كه گلهاي اين گياه ، جذب كننده زنبورها هستند.از بادرنجبويه مي توان به عنوان عطر چاي و همچنين به عنوان طعم دهنده ساير داروها استفاده كرد . چون اسانس اين گياه گران است ، به جاي آن معمولا از اسانس گونه هاي مختلف علف ليمو كه از نظر عطر شباهت زيادي به اسانس بادرنجبويه دارد استفاده مي شود.

تاريخچه :

پرورش اين گياه حتي در زمانهاي خيلي قديم در بين ملل مختلف جهان به منظور درمان بيماريها ، معمول بوده است . اين گياه در مناطق مديترانه اي حدود 2000 سال است كه كشت مي شود . Aicema اين گياه را به جهت خاصيت نشاط آوري آن توصيه نموده است . طبق اظهار Peacelsus اين گياه قادر است كه حيات دوباره به بدن ببخشيد به همين علت از آن به (اكسيد حيات) نام مي برند . در قرن 14، King charles اين گياه را هر روز  براي حفظ سلامتي خود بصورت چاي مي نوشيد و اولين بار در قرن 17، از اين چاي جهت درمان سردردها ودردهاي عصبي استفاده شد . در ناحيه اروپايي جنوبي ، اين چاي به نشاط آوري معروف است و امروزه نيز در آروماتراپي براي درمان افسردگي ها ، استفاده مي شود . مليس ، نخستين بار در قرون وسطي به عنوان مقوي قلب ، در درمان بيماريها ، به كار رفته است . بوعلي سينا آنرا در رديف داروهاي مقوي قلب جاي  داده ، براي آن اثر تقويت نيروي حياتي بدن قائل بوده است و چنين بيان داشته است كه با مصرف آن بي حوصلگي ها و كج خلقي ها از بين ميرود .
گياه شناسي :


 

بادرنجبويه گياهي علفي ، چند ساله ، داراي ساقه زير زميني كوتاه ، شاخه هاي منشعب به ارتفاع 60-30 سانتي متر ، برگها بصورت متقابل تخم مرغي و يا قلبي شكل با حاشيه دندانه دار مي باشند . برگها به رنگ سبز تيره هستند ، سطح آنها ناصاف و برجستگيهاي متعددي دارند . زماني كه برگهاي گياه را فشرده مي كنيم بوي ليمو مي دهد و طعم آن نيز مانند ليمواست و از اين نظر قابل تشخيص است . گلها به رنگ سفيد  يا زرد رنگ مي باشند كه در سرشاخه هاي گياه به همراه برگها وجود دارند و طي ماههاي خرداد تا اواسط مردادظاهرمي شوند كه به تعداد 6 تا 12 تائي نيز در كناره برگها ظاهر مي شوند . ميو ه اش چهار فندقه و قهوه اي رنگ است . ميوه آن از اواسط تابستان ( اواخر مرداد ) به تدريج مي رسد . پس از رسيدن ، دانه ها به اطراف پراكنده مي شوند . بذور تخم مرغي شكل به رنگ تقريبا سياه و وزن هزار دانه بذور گياه 0.6 تا 0.7 گرم است زنبور عسل از گلهاي فراوان اين گياه ، نوش معطر ، از نوع بسيار خوب به دست مي آورد .ريشه بادرنجبويه نسبتا طويل است. اين ريشه منشعب قادر به جذب رطوبت از اعماق زمين بوده و براي مدتي خشكي را تحمل مي نمايد.

پراكندگي اين گياه در محيط هاي مختلف به صورتي است كه در اغلب نواحي مانند كوهستانها ، كنار جاده ها ، سايه درختها ، پاي ديوارها ، حاشيه باغها ، موستانها ، بيشه ها و غيره يافت مي شود . قسمت مورد استفاده گياه ، برگ و سر شاخه هاي جوان آن است . اندامهاي هوايي گياه در زمستان بر اثر سرما زدگي خشك مي شوند . در اين حالت ريشه زنده است و از فعاليت خفيفي برخوردار است .

نيازهاي اكولوژيكي گياه

گياه بادرنجبويه در محلهاي با  آفتاب كامل و حرارت 23-7 درجه سانتي گراد در خاكهاي عميق و   رسوبي با PH 5/4-8/7 بهترين رشد را دارد و به ميزان آب بيش از حد و به آبياري غير يكنواخت حساس است. بذرها در دماي 10 تا 12 درجه سانتي گراد جوانه مي زنند ولي دماي مناسب براي جوانه زني 18 تا 20 درجه سانتي گراد است . درجه حرارت مطلوب در طول رويش اين گياه 20 تا 22 درجه سانتي گراد است. بادرنجبويه مي تواند در هر خاكي كشت شود مگر اينكه خاك خيلي فقير باشد.استقرار اين گياه در يك محل 8 – 6 سال مي باشد وكشت دوباره آن در همان محل تا 5-4 سال مناسب نيست.. اين گياه قادر است خشكي را براي مدتي تحمل كند ولي كم آبي و خشكي هاي طولاني سبب خشك شدن آن مي شود .

خواص درمانی :

 آرام بخش اعصاب، ضد  بیماری های قلب، معده و  روده و مفرح و نشاط آور می‌باشد.این گیاه به اشکال مختلفی از قبیل اسانس، عصاره روغنی، روغن، پماد، کمپرس و دم‌کرده استفاده می‌شود. اسانس این گیاه در آرام کردن درد معده با منشاء عصبی، احساس چنگ ‌زدگی در معده، تپش قلب، سر درد های یک طرفه، سرگیجه، عصبانیت، بی‌خوابی، استفراغ های دوران بارداری ، کم خونی دختران جوان ، درد  عصبی دندان  و  رفع تند خویی در دختران جوان  و  زنان مؤثر است.

روش كاشت

درفصل پائيز قبل از كاشت گياه افزودن كودهاي حيواني و يا شيميائي مناسب و انجام شخم عميق در خاكهايي كه بادرنجبويه كشت مي شود توصيه مي گردد. بادرنجبويه ممكن است بوسيله كاشت مستقيم بذر –قلمه– تقسيم ريشه تكثير گردد كاشت مستقيم بذر بايد در پاييز صورت گيرد، درپايان مهر و اوايل آبان كاشت بذر با فاصله  60 سانتي متر بين دو رديف و 5  تا 10 ميليمتر عمق صورت مي گيرد و 8 تا 10 كيلو گرم در هكتار بذر مورد نياز مي باشد بذرهاي كاشته شده تنها در بهار جوانه مي زنند سبز كردن بذور فوق العاده كند است  و رشد آغازين گياه هم نيز كند و  بطئي است . در کشت غير مستقيم (خزانه) فاصله رديفها از يکديگر 25 تا 30 سانتی متر مي باشد و فاصله بوته ها روی رديفها 20 تا 25 سانتی متر است. اوايل فروردين نشاء های در حال رشد در گلخانه به هوای آزاد منتقل شده و اواخر شهريور ماه زمان مناسبی برای انتقال نشاء های روييده در بستر هوای آزاد به مزرعه اصلی است. بادرنجبويه را می توان چهار تا پنج سال متوالی در يک زمين کشت نمود. پس از اين مدت زمان بايد با گياهان مناسب به تناوب کشت كرد، طول دوره رويش گياه 118 روز است.

مرحله كشت بذر - سبز شدن                    20 روز

مرحله سبز شدن – ظهور غنچه                   54 روز

مرحله ظهور غنچه – گلدهي                       4 رو

مرحله گياهي كامل – رسيدن بذر             40 روز

تركيبات شيميايي

برگ بادرنجبويه داراي يك ماده تلخ ، تانن ، كامفر، قندهاي مختلف ، مواد رزيني ، مواد پكتيكي و 1/0 تا 25/0  گاهي 75% درصد اسانس است كه ماده موثر آن به حساب مي آيد . اسانس اين گياه مايعي بيرنگ يا به رنگ زرد روشن يا زرد مايل به خاكستري و داراي بوي بسيار مطبوع شبيه بوي ليمو مي باشد و اين بو مخصوصا اگرا سانس از برگ گياه ، قبل از گل دادن به دست آمده باشد محسوس تر است  .مهمترين تركيبات تشكيل دهنده اسانس  راستير و نلال (20تا50درصد) تشكيل مي دهد زمان  برداشت و عمليات باغبانی مناسب اين گياه درصد اسانس را افزايش می دهد(15-3/4 درصد) اين اسانس شامل  سيترال ، ژرانيول ، لينالول و استات اگونول نام برد. ميزان بالای اسانس در اواخر زمستان از قسمتهای پايين گياه استخراج می شود.(4و12)  اسانس اين گياه به همراه اسانس هاي بسيار ارزان قيمت ليمو ، Lemongrass و اسانس Citronella ، درعطرسازي مورد استفاده مي باشد . اسانس مليس در آب عملا غير محلول ولي در الكل حل مي شود . بايد در جاي سرد و دور از نور در ظرف در بسته نگهداري شود . وزن مخصوص آن در گرماي 15 درجه ، بين 89/0 و 925/0 است .

مواد و عناصر غذاي مورد نياز گياه

به منظور افزايش عملكرد برگ و پيكر رويشي و همچنين براي افزايش مواد موثره با كيفيت مناسب وجود مواد و عناصر غذايي كافي در خاكهايي كه بادرنجبويه كشت مي شود ضروري است فصل پاييز قبل از كاشت و هنگام آماد ه ساختن زمين افزودن كودهاي حيواني كاملا پوسيده به مقدار 25 تا 30 تن در هكتار نقش عمده اي در افزايش عملكرد دارد . افزودن كودهاي شيميايي به خاكهاي  مختلف و به شرايط اقليمي و بافت خاك بستگي دارد . 50 تا 70 كيلو گرم در هكتار ازت ، 50 تا60 كيلو گرم در هكتار اكسيد فسفر و 80 تا 100 كيلو گرم در هكتار اكسيد پتاس در فصل پاييز يا زمستان قبل از كشت گياهان به عنوان مقادير پايه ، بايد اضافه شود . همچنين افزودن 20 تا 30 كيلو گرم درهكتار ازت در فواصل بين رديف ها در فصل بهار پس از رويش گياهان نتايج مطلوبي در افزايش عملكرد دارد .اگر نيتروژن را چند بار در طول فصل رشد به خاک بصورت سطحی پاشيده شود،عملکرد و ترکيبات اسانس افزايش می يابد. كاربرد محلولهاي غذايي دو تا سه هفته قبل از برداشت به طور چشمگيري سبب افزايش عملكرد پيكر رويشي مي شود.

آفات و بيماريها

از آنجا كه رشد اوليه بادرنجبويه كند مي باشد و علفهاي هرز مي توانند بدون رقابت توسعه يابند بايستي كنترل علفهاي هرز قبل ازكاشت صورت گيرد . در سال اول رويش تا قبل از بسته شدن فواصل بين رديف ها بر اثر رشد گياهان دو تا سه بار بايد اقدام به وجين مكانيكي علفهاي هرز نمود . اگر چه در سطوح كوچك كشت ، مبارزه  مكانيكي با علفهاي هرز كافي است ، ولي در سطوح وسيع كشت وجين مكانيكي به تنهايي كافي نيست و به موازات آن بايد از علف كشهاي مناسب استفاده نمود . يكي از علف كشهاي اصلي مركازين مي باشد كه مي توان به مقدار سه تاچهار كيلوگرم در هكتار استفاده كرد. كك نباتي شلغم كه با تغذيه از برگهاي گياه ميزبان آن را توري شكل ميكند ، زنجره و شته سبز از ديگر آفتهايي است كه باتغذيه از شيره نباتي علاوه بر تضعيف گياه باعث انتقال بيماريهاي ويروسي شده و صدمه هاي سنگيني به محصول وارد مي آورند .براي مبارزه با اين آفتها ميتوان از محلول 1/0 تا 2/0 درصد فوسدرين استفاده نمود . همچنين ممكن است بادرنجبويه  درطول رويش به عوامل بيماري زاي قارچي ( نظير قارچ لكه برگي) آلوده شود . عليه اين بيماري مي توان از محلول فوندازول به صورت محلول پاشي استفاده كرد . اگر جمعيت اين آفات بسيار زياد شوند بايد از روشهاي كنترل ارگانيك استفاده نمود . قبل از عمل سمپاشي بايد درا بتدا اثرات آن را بر روي اندامهاي هوايي تعداد كمي از گياهان آزمايش نمود و مشاهدات خود را در مدت زمان يك يا دو روز بررسي نمود .

آفت مشاهده شده در گياه بادرنجبويه Choreutis marzoccai  گزارش شده است و از بيماريهاي اين گياه لكه برگي كه عامل آن Phyllosticta decidue  مي باشد و پوسيدگي خاكزي كه عامل آن Botrytis cinerea  مي باشد .

خاستگاه و پراكنش

 اين گياه بومي نواحي جنوب اروپا بويژه مناطق كوهستاني مي باشد و در كشورهاي آلمان ، چك ، اسلواكي، هلند ، بلغارستان ، مجارستان در سطوح وسيعي كشت مي شود .

در ايران، در شمال شرقي كشور : جنگل گلستان – گنبد كاووس ، مازندران : دره هراز نزديك آمل – بين بابل و فريدون كنار – تنكابن ، آذربايجان : حسن بگلو ، غرب : باختران – ريجاب – بيشه در لرستان ، تهران و اطراف : ارتفاعات توچال – پس قلعه – بين كرج و قزوين  همچنين در زنجان ، اراك ، كرمانشاه ، اصفهان ،  خراسان ،قزوين،آذربايجان شرقی،تهران، کردستان، لرستان، خوزستان نيز كشت مي شود .


خواص درماني گياه

اسانس بادرنجبويه در صنايع داروسازي ، غذايي و صنايع آرايشي و بهداشتي كاربرد زيادي دارد از مواد موثره اين گياه داروهايي براي درمان ناراحتي هاي عصبي و همچنين داروهايي براي مداواي بيماريهاي معده ، قلبي و روده اي كه منشاء عصبي دارند تهيه مي شود . برگهای معطر سبز اين گياه به صورت چاشنی در سالاد ها ،سس ها،سوپ ها، سبزی ها،دسرها و شيرينی ها هم به صورت خشک و هم به صورت تازه استفاده می شود.

اين گياه تب بر و معرق مي باشد و به جهت خاصيت معرق بودن دركاهش دماي بدن در افراد تب دار مناسب مي باشد. همچنين چاي اين گياه براي درمان بيماريهاي آنفولانزا و زكام مناسب مي باشد . اين گياه همچنين انرژي زا ، ترش مزه و معطر مي باشد و خاصيت مهم آن آرامبخشي است . چاي گرم اين گياه در درمان سرماخوردگي و تب استفاده مي شود و ضد ويروس و ضد باكتري نيز مي باشد . برگهاي اين گياه نيز در درمان معده ، درد عصبي ، گرفتگي قلب و باز گرداندن وضعيت طبيعي بدن در فشار خون پايين موثر مي باشد . به جهت ملايم بودن اثرات درماني اين گياه براي درمان بيماري اطفال و كودكان مناسب مي باشد .

گاهي آب بادرنجبويه را به مقدار 30 تا 40 قطره بر روي يك حبه قند مي ريزند و مصرف مي كنند . از آب بادرنجبويه در رفع سنكوپ ، احساس كسالت عمومي ، احساس چنگ زدگي در معده و غيره استفاده ميشود .

اين گياه خاصيت آنتي هيستاميني دارد كه در درمان اگزما و سردرد نيز بكار مي رود . جوشانده اين گياه مانند كمپرس براي درمان تورم هاي دردناك مانند گلو درد استفاده مي شود . پماد آن نيز در بهبود زخم ها و محل گزش حشرات بكار مي رود . از عصاره خشك اين گياه طبق مطالعات صورت گرفته در آلمان ، به جهت خاصيت ضد ويروسي آن استفاده مي شود . اين عصاره را به نسبت ( 70:1) و به ميزان 1 درصد در يك گرم بكار مي برند . بيماران اين كرم را به مدت 10 تا 15 روز و 4-2 بار در روز مصرف مي كنند .

برداشت :

برداشت بادرنجبويه در روزهاي گرم و  با دست صورت مي گيرد و  اگر اين كار در روزهاي مرطوب انجام شود ، برگها سياه مي شوند . و براي داشتن ظاهر خوب در برگها نبايد آنها را در آفتاب قرار داد. از سال اول رويش مي توان محصول را برداشت كرد در سال اول يكبار ولي از سال دوم به بعد دو يا حتي سه مرتبه پيكر رويشي بادرنجبويه را مي توان برداشت كرد زمان مناسب براي اولين برداشت مرحله گلدهي ( اواخر تير ) است .

دومين برداشت معمولا اواسط شهريور ماه انجام مي گيرد چنانچه شرايط اقليمي مناسب باشد اواخر مهرماه نيز مي توان سومين برداشت را انجام داد .

براي فروش محصولات تازه ، 1 يا 2 بار در طول هفته ، كار برداشت را انجام مي دهند . اين كار سبب مي شود كه گياه منشعب شده و بوته آن نيز متراكم شودگياهان را مي توان در يك فصل و زمان جوانه زني گياه،دو بار برداشت نمود. برداشت بايد در روزهاي آفتابي بعد از خشك شدن شبنم و از ارتفاع 4 تا 5 سانتي متري زمين صورت گيرد . در توليد دارو از برگ كه امروزه بندرت استفاده مي شود برگ را بصورت تازه از ساقه جدا می نمايند. حمل سريع و تسريع درخشك كردن از اهميت ويژ ه اي برخوردار است . زيرا تاخير در اين امر منجر به قهوه اي شدن برگها و افت كيفيت مي گردد . از اين رو پس از برداشت ، بلافاصله آنها را بايد خشك كرد . با وجودي كه اين گياه به سرعت و به آساني خشك مي شود ، اما عطر و بوي گياهان خشك شده كمتر از گياهان تازه مي باشد . گياهان را مي توان در فضای آزادو در سايه خشك نمود اما در اثر وجود رطوبت شبانه ، گياه به سرعت   قهوه اي مي شود ، پس از خشك كردن ، بايد از ظروف كاملا در بسته استفاده نمود .چنانچه هدف از كشت ، جمع آوري بذر باشد ، محصول را يكبار برداشت مي كنند و آن هنگامي است كه بذرها مي رسند . جمع آوري بذر گياهاني كه ساقه آنها روي زمين افتاده باشند مناسب نيست ، زيرا اين بذرها كيفيت رويشي نامناسبي دارند . بذر گياهان از اوايل شهريور به تدريج مي رسند . از آنجا كه بذرهاي رسيده به اطراف پراكنده  مي شوند  لذا قبل از رسيدن بايد آنها را جمع آوري نمود . اندامهاي برداشت شده را در سايه خشك و پس از بوجاري ، بذرها را تميز كرده و در مكان مناسب بايد نگهداري كرد . عملكرد بذر 150 تا 300 كيلوگرم درهكتار مي باشد .در ضمن عملکرد گياه خشک 1700 کيلوگرم در هکتار می باشد.

 

ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی
اطلاعات کاربری
نام کاربری :
رمز عبور :
  • فراموشی رمز عبور؟